Je krijgt een sms of WhatsApp-bericht dat zogenaamd van je bank, een pakketdienst of een familielid komt, maar in werkelijkheid van een oplichter is. Bijna iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken. Het goede nieuws: met een paar vaste controlevragen herken je veel nepberichten. In dit artikel lees je waar je op let, wat je beter niet doet en hoe je een bericht meldt of blokkeert.
Waar je op let
Oplichters proberen je te laten handelen voordat je nadenkt. Daarom lijken hun berichten vaak op elkaar. Typische kenmerken zijn:
- Urgentie: er wordt gedreigd met een geblokkeerde rekening, een boete of een pakket dat terug moet. Je moet nu reageren.
- Een link die je moet openen: bijvoorbeeld om gegevens te bevestigen, te betalen of in te loggen. Het webadres lijkt op dat van een bekend bedrijf, maar klopt net niet.
- Een onbekende afzender: een vreemd telefoonnummer of een afzendernaam die je niet verwacht. Bedenk dat een afzendernaam ook nagemaakt kan worden.
- Onpersoonlijke aanhef: geen naam, of een algemene begroeting.
- Taalfouten of rare zinnen: niet altijd, maar het komt veel voor.
- Een verhaal dat te mooi is: je hebt iets gewonnen of er wacht een terugbetaling op je.
Het bekende vraagje van een familielid
Een veelvoorkomende variant is een bericht via WhatsApp van een nummer dat je niet kent, met de tekst dat het een kind of een ander familielid is dat een nieuw nummer heeft. Daarna volgt een verzoek om geld over te maken. Bel de persoon in kwestie altijd op het nummer dat je al van hem of haar hebt voordat je iets betaalt. Een goed gesprek is de beste check.
Wat je beter niet kunt doen
- Klik niet op links in berichten waar je niet zeker van bent.
- Bel niet terug naar nummers die in het bericht staan, en reageer ook niet met een antwoord. Daarmee laat je zien dat je nummer actief is.
- Deel nooit inlogcodes, pincodes, wachtwoorden of verificatiecodes via een bericht of telefoongesprek.
- Installeer geen apps of programma’s op verzoek van iemand die je niet kent.
- Laat je niet opjagen. Echte organisaties geven je meestal de tijd, en je kunt altijd zelf contact opnemen.
Zo controleer je of een bericht echt is
Twijfel je? Ga dan niet via het bericht zelf, maar zoek zelf een betrouwbare route. Open de app van de organisatie, typ het webadres zelf in je browser of bel het nummer dat op de officiële website of op je pas staat. Banken en andere organisaties laten je weten dat zij je nooit vragen om codes of wachtwoorden door te geven. Als er echt iets aan de hand is, zie je dat vrijwel altijd ook in de officiële app of je account.
Melden en blokkeren
Een paar dingen die je kunt doen als je een nepbericht hebt ontvangen:
- Blokkeer de afzender in je berichtenapp. In de instellingen of via het bericht zelf vind je meestal een optie om een nummer te blokkeren of als spam te markeren.
- Meld het bericht bij je aanbieder. Kijk op de website van je aanbieder hoe je spam of misbruik kunt doorgeven. Vaak is daar een speciale manier voor.
- Meld het bij de Fraudehelpdesk. Zij verzamelen meldingen en geven praktische adviezen.
- Verwijder het bericht daarna. Zo voorkom je dat je er later per ongeluk op klikt.
Heb je op een link geklikt of gegevens ingevuld? Wees niet beschaamd, het kan iedereen overkomen. Bel direct je bank, zodat zij kunnen meekijken en maatregelen nemen, en wijzig eventueel gelekte wachtwoorden. Heb je schade, dan kun je ook aangifte overwegen.
Voorkom spam op je nummer
Helemaal voorkomen kun je spam niet, maar je kunt de kans verkleinen. Geef je nummer niet zomaar op bij websites of in formulieren, en deel het niet op openbare plekken. Een tweede nummer voor winkels en inschrijvingen kan helpen, bijvoorbeeld een prepaid kaart die je alleen daarvoor gebruikt. Meer over deze en andere opties vind je op de pagina met veelgestelde vragen.
Onthoud vooral: haast, een link en een verzoek om gegevens of geld zijn samen een reden om te stoppen en te controleren. Een paar seconden extra aandacht kan je veel gedoe besparen.